Valandovo & Mama Stina

Valandovo i njegovu Istoriju

Istoricari su zapisali da je nas grad staro naselje, za ciju se proslost vrlo malo zna, zato sto ne postoje pisani dokumenti ni spomenici. Za njegovu starost postoje arheoloski tragovi i nalazista. Od njih se saznaje da je grad bio naseljen jos u pra istoriji. Od njih se saznaje da  praistorijsko neselje potice od prelaza bronzane u gvozdenu epohu, tje od XII do VII vek re nase ere. Na prostoru danasnjeg grada nadjeni su ostaci rimske antike.

U anticko vreme na teritoriji danasnjeg grada razvilo se rimsko naselje, za sta svedoce otkriveni rimski mozaici u razlicitim delovima grada.

Poznato je da su se Sloveni naselili na ovo podrucje na kraju VI ili pocetku VII veka. Od istoricara i hronicara grad je bio pominjan jos u X veku, pod imenom Valander.

Srednjevekovno Valandovo je bilo izgradjeno na mestu danasnjeg grada. Za vreme Cara Dusana, u 1349 godine, Valandovo se je pominjalo pod imenom Alavandovo, sto znaci Cvetni grad.

Postoje vise legendi vezane za nastanak imena grada. Jedna od njih, kaze da je nakon dolaska slovena u ovim krajevima , ziveo bogat svestenik po imenu Vlando. On je bio osnovalac naselja i crkve u gradu. U znak secanja na ovog dobrotvorca, naselje, je nazvano Vlandovo, odnosno Valandovo.

Od jednog potpisanog dokumenta, saznaje se da je Valandovo bilo upravno-administrativno sediste sa posebnom nahijom, nazvanom Bojmijom sa 25 naseljenih mesta. Valandovo je tada imalo 180 domacinstava, od kojih su 29 bile turske.

Tuski putopisac Evlia Celebija, koj je u drugoj polovini XVII vek posetio Valandovo, kaze da je to kasaba opkoljena lozom i sumama. Gradic sa 150 kuca sa oko 900 zitelja, sa sopstvenom carsijom od oko 50 ducana, jednom malom djamijom, dva ana i veliki manastir so puno kaludjera.

!900 godine Valandovo je imalo 200 domacinstava sa oko 1195 zitelja, a nasuprot Prvog svetskog rata 300 domacinstava sa 1800 zitelja.

Za vreme balkanskog rata i Prvog srpskog rata, desavalo se da su se u Valandovo sretnu tri okupatorske vojske, srpska, bugarska i grcka. U vremenu od 1918 do 1941 godine Valandovo je bilo pod srpskom vlascu.

6 novembra 1944 godine , regularne jedinice makedonske vojske oslobadjaju grad i od tada pocinje njegov zivot u tadasnjoj Jugoslaviji. Tako ce biti sve do 8 septembra 1991 godine kada je Makedonija postala samostalna i suverena drzava. Te godine je Valandovo brojalo 4418 zitelja, a tri godina kasnije t.je 1994 godine 4.343 zitelja.

Foto galerija Valandovo i okolinu, pretisnete ovdje

                                           Manastir Sveti Gjorgje

Ovo versko svratiste se nalazi na planini Plavus, severozapadno od Valandova, u tisini i spokoju prirode, cijoj se lepoti najvise odusevljava oko putnika namernika.

U srednjem veku na ovom prostoru je postojala lepa crkva, posvecena Svetom Gjordju, iz koje je zracila lepota valandovskog kraja, nastala mesanjem kulturnih uticaja maditerana, orijenta i Evrope. Nju je podigao srpski car Stefan Dusan 1349 godine, a gradili su je neimari sa razvijenim smislom za estetikom. U 1349 godini, crkva je zajedno sa svojim imetkom, bila poklonjena od strane Cara Dusana Atonskom manastiru na ostrvu Atos. U crkovnoj povelji je bilo naglaseno da srednjevekovna crkva Sveti Djordje, ima svoja imanja u atarima Valandova, Pirave i Rabrova.

Po jednom predanju, kada se je Kraljevic Marko vracao iz Prilepa sa setnje po planini Belasica, gde je odmeravao svoju silu. bacajuci veliko kamenje u Dojranskom jezeru od kojih je jedan pao u mestu Dikili Tas, severozapadno od Dojrana, otkako je presao reku Anska reka, zastao je sa svojim konjem Sarec nad Valandovom, u oblasti Manastira. Usao je u crkvu i pomolio se Gospodu Bogu. Posle kratkog odmora produzio je putem za Prilep.

Nakon dolska turaka u Valandovo, crkva je prerasla u manastir. Manastirska crkva i konaci oko nje, bili su ogradjeni visokim i debelim zidovima, skopcani teskom gvozdenom kapijom.

Danasnja manastirska crkva nije dovoljno atraktivna. Mala je po velicini i neugledna. Gradjena je od kamena, a u osnovi je spustena za jedan stepenik iznad nivoa betonskog trema, koj je nesto vislji od nivoa zemlje. Ova jednokorabna crkva sa niskim svodom, cija postavljenost je u pravcu istok-zapad, locirana je do brega jedne nizbrdice.

Unutrasnjost male manastirske crkve ispunjena je skromnim fondom ikona, slika i drvenog namestaja. neke od ikona su izdradjene posle zemljotresa 1931 godine, a ima i takve koje su izradjene u novije vreme. Oltarna pregrada malog ikonostasa, ima debljinu ramova ikona. Autori ikona nisu poznati, ali su zato poznati neki od njihovih darioca. Jedan od darioca ikona je i nas pradeda Deljo Popov, inace najbogatiji trgovac u Valandovu, sin valandovskog svestenika Jovana.

U sredini juznog zida nalazi se takozvani vladicki sto, a levo od njega su ikone.

Manastirski prostor je prekrasno sredjen i pretvoren u izletnicko mesto, mesto za uzivanje i odmor. Oko manastirske crkve ima tri cesme sa iscrtanim freskama i sa pitkom vodom, i kao sto kazu stariji lekovitom vodom.
 

Foto galerija od Manastir Sv. Gjorgje, pretisnete Ovdje

Video snimak od Manastir Sv. Gjorgje     2,69Mb

                                                                           Kuca Avgustine i Georgija Popova

Kuca Popova je izgradjena 1931 godine od strane Delja Popova, bogatog trgovca iz Valandova. U kuci su ziveli, a i danas zive dve familije, i toa dvoje od troje sinova Delje Popova, Gjeorgji i Stavre Popovi.

Kuca ima veliki znacaj, gledano sa arhitektonske strane. Ista ima veliki cardaki koj mnogo podseca na staru makedonsku kucu. Prozori imaju drvene roletne koji odaju izgled mediteranskog stila.

Danas je kuca spolja zadrzala prvobitni izgled, a dvoriste je moderno sredjeno, sa palmom koja tu raste vise od 30 godina i fontanom koja krasi dvoriste. Danasnji izgled dvorista,  koj mami pogled svakog prolaznika dobronamernika , je remek delo Daniela Gligorova, koj je ulozio veliki trud i ljubav da bi isti izgledao tako.

Foto galerija od kuca Familijie Popova, pretisnete Ovdje

Moma sedi na     cardakot     3,32MB

Video snimak od Mama Stine 5,35MB

                                                 Izvor

U mesnosti Izvor nalazila se je crkva Avetog Petra, gde su otkriveni zidovi iiste kao i drugi gradjevinski materijal. Po narodnom predanju, ova crkva je bila izgradjena na tom mestu u vezi nekog kulta, zato sto se nalazila kod kultonog i cudotvornog izvora, na kome su, po tradiciji, na Petrovdan daje kurban. Valandovcani svake godine praznik Petrovdan svecano obelezavaju. U prepodnevnim casovima u pravoslavnoj gradskoj crkvi Sveti Dimitrije, vrsi se sveta liturgija, a u popodnevnim casovima, u mesnosti izvor vrsi se vodosvet i lomljenje slavskog kolaca od strane svestenog lica u prisustvu velikog broja vernika. Posle deljenja kurbana, odigrava se narodno veselje.

Inace , danas se sa tog izvora snabdeva skoro pola grada pitkom i cistom vodom.

U blizini izvora, gradi se veliki bazen sa diskotekom i kaficima koji ce pridoneti razvoju nocnog zivota grada. U tom poduhvatu ucestvuje gradonacelnik Valandova, gospodin Jovan Peev sa saradnicima
.

Foto galerija od Mesnost Izvor, pretisnete Ovdje

                                                   Kafolj

Svako ko nije bio na Kafolju ili nije cuo za njega, zapitace se sta je zapravo to. I mi Valandovcani neznamo sta ta rec tacno znaci i kako je isti nastao. Samo znamo da je priroda zaista pokazala sva svoja umeca i znanja kada je stvarala ovo mesto.

U Valandovo genarcijama kruzi prica za to kako je nastao Kafolj. Naime, postojao je neki ovcar koji je na padinama cuvao ovce. Jedan dan je jak zemljotres uzdrmao planinu i jedna velika karpa se je srusila vrz ovcara i njegovih ovaca. Ta velika karpa ispod koje se nalaze ovcar i njegove ovce, zove se kafolj.

Interesantno kamenje koje se odvaja od kafolja, krase domove i dvorista mnogih , a medju njima i dvoriste mama Stina. Svaki kamen je oblik i prica za sebe, lepota koja traje i mami uzdah.

Foto galerija od Mesnost Kafolj, pretisnete Ovdje

                             KULA-markantni istorijski spomenik

Ovaj srednjevekovni kulturno-istorijski spomenik, nalazi se severozapadno od Valandova,na nadmorskoj visini od 653 metara na planini Plavus. Ovaj markantni objekat , izgradjen je na nepristupacnom mestu, gde vekovima odoleva prirodnim stihijama i zubu vremena.

Kada je kula izgradjena nezna se, zato sto nema pisani trag. Pretpostavlja se da je bila podignuta u vremenu od XI-XIV veka za vreme vladanja srpskog cara Dusana ili feudalnog vojvode Ljutice Bogdana. Posle smrti cara Dusana, cela valandovska kotlina bila je pod vlasti Bogdanove, koji je bio stric braci Dragasa i Konstantinu Dejanovicu. Po predanju, ispod kule nalazio se dvorac Ljutice Bogdana.

Kula je u svom prvobitnom stanju, bila veoma visoka, podignuta na karpama i prirodno zasticena sa svih strana strmnim teskopristupacnim terenima. Nekoliko stotina metara ispod kule bio je podignut pojas sa zidovima, koji je imao za cilj da je stiti od napada. Ovaj strateski objekat bio je gradjen u formi cetvorougaonika, sa debelim zidovima od kamena, cii su gornji delovi sruseni i nalaze se u unutrasnjosti kule.

Postoji legenda koja kaze da su kula i dvorac bili povezani hodnicima sa poljem i sa Anska rekom. Preko ovog hodnika u slucaju opsade, oni su mogli da se snabdevaju hranom i vodom. Ali, tragovi od ovog podzemlja do dana danasnjeg nema.

Foto galerija od Mesnost Kula, pretisnete Ovdje

 

webmaster@mama-stina.de

[HOME / NEWS] [POCETOK] [ANFANG] [POCETAK] [Mama st. Recp.] [Maked. recepte] [Int. recepte] [Torte] [Rasp. valan.] [Folk Fest] [Valandovo] [Ar. nalazista] [Foto galerija] [Novine - News] [Kontakt] [START] [Impressum]